درخواست فعالین اجتماعی سنگر برای ثبت یک تونل قدیمی در آستانه تخریب

مردم محلی بخش سنگر در شهرستان رشت خواستار تسریع ثبت یک تونل قدیمی در سازمان میراث فرهنگی در این بخش شده اند،زیرا این احتمال وجود دارد که این تونل تاریخی به علت تعریض اتوبان توسط راهداری تخریب شود.

گیل ابراز _ پس از وصول گزارش­های فراوان خبری پیرامون وجود یک بنای تاریخی در بخش سنگر شهرستان رشت به سراغ فعالین اجتماعی در منطقه­ مربوطه رفته و با کمک چند تن از نخبگان محلی (دهیار محترم گلسرک، علی­نقی­زاده، هادی احمدزاده، حامد مظلومی، حسین سروندی) ضمن بازدید از بنا، به جمع­ آوری اطلاعات پیرامون موضوع مورد اشاره اقدام نمودیم:

تونل تاریخی بخش سنگر که بین دو روستای امام زاده هاشم و گلسرک واقع شده است، بعلت مشرف بودن به کاروانسرای شاه­ عباسی به تونل شاه عباسی معروف است. تونل موصوف توسط گردان نظامی تحت فرماندهی منجیل و با سنگ­های مالون (یا سنگ بادبرطبیعی سنگ لاشه) و در برخی از مسیر بصورت بتونی، در دوره­ی پهلوی دوم بازسازی و ساخته شده است. اما سقف آجری، طاق ضربی،گزارش و روایتهای مردمی و ریش سفیدان روستا بیانگر این است که از تاریخ ساخت بنا بیش از ۸۰ سال می گذرد چراکه از رشادت های فردی به نام رضا تقوی بهنگام استقرار در برجک های نگهبانی برای کشتن روسها نام می برند.

 
این بنا در چندین نقطه با ریزش سقف همراه است که احتمالا مربوط به زلزله ی سهمگین گیلان و رودبار، فشار آب­های جاری از کوه، رویش گیاهان می­ باشد که این آثار را نیز تحت تأثیر قرار داده است در همین راستا تونل موصوف با چندین بریدگی و ریزش بنا در جاهای مختلف، امکان ادامه مسیر بطور پیوسته را از هر گردشگر تاریخی خواهد گرفت. ابتدای این تونل­ها در روستای گلسرک و انتهای آن در ارتفاعات امام زاده هاشم واقع شده است. بنای مطروحه با توجه ب عدم وجود سامانه­های تهویه هوا در دوره های قدیم، مجهز به یک سری بناهای کوچک به منظور تهویه هوا است تا طی مسیر در تونل بصورت راحت امکانپذیر شود. درضمن چندین محل استراحت با عرض بیشتر نسبت به سایر بخش های تونل از جلوه­های بصری زیبای این مجموعه آثار تاریخی است اما بخش بیشتر بنا مربوط به تونل هایی با عرض یک متر و ارتفاع تقریبی ۲٫۲ می باشد این مجموعه آثار که تاکنون توسط مسئولین میراث فرهنگی گیلان مورد بازدید قرار نگرفته است دارای ۱۵ برجک نگهبانی است که احتمالا برای محافظت و گزارشات نظامی، پیرامون تهاجم روسها، مشرف به جاده­ گیلان به سمت تهران در محل­های بسیار مناسب ساخته شده است. این برجک­ها دارای ورودی قیفی شکل، مکان استقرار سلاح و مشرف به جاده است اما هم اکنون پوشش گیاهی چشم انداز برخی از برجک­ها را پوشانیده است. برای طی مسیراز براتوبان تا اولین ورودی تونل تقریبا نیم ساعت زمان لازم است اما با عنایت به ناهمواری مسیر این فاصله زمانی ممکن است بیشتر شود.

بطور طبیعی و در صورت عدم ثبت این اثر تاریخی ممکن است با ادامه ریزش سقف تونل و تخریب بنا بر اثر پدیده های طبیعی، با تخریب کامل آن طی یک دهه گذشته مواجه گردیم اما ثبت و نگهداری از بنا موجبات حفظ یکی از میراث تاریخی این منطقه را فراهم خواهد آورد.

هم اکنون پیگیری اهالی سنگر برای ثبت این اثر با کندی هایی در سازمان میراث فرهنگی همراه است که امیدواریم نشر خبر موجبات تسهیل و تسریع موضوع را فراهم کند در غیر این صورت این بنای تاریخی به علت تعریض اتوبان توسط راهداری تخریب خواهد شد.

مشابه این بنا در شهر رودبار و منجیل گزارش شده است که راهداری به علت تملک اراضی توسط نیروی انتظامی موفق به تصاحب و تخریب احتمالی بنا نشده است در حالیکه بنای تاریخی سنگر علیرغم اتصال به یک پادگان مخروبه در تملک هیچ نهادی نیست که بتوان جلوی این تخریب را به شکل قانونی گرفت.