در سایه عدم نظارت؛ سهولت ورود به عرصه خبر در گیلان

در سال‌های اخیر، استان گیلان شاهد رشد چشم‌گیر فعالیت‌های رسانه‌ای و افزایش تعداد افرادی بوده که خود را خبرنگار می‌نامند. آنچه در این میان بیش از پیش به چشم می‌آید، سهولت ورود به این حرفه و نبود نظارت مؤثر از سوی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان است.

خبرنگاری، که در ذات خود نیازمند تخصص، تعهد، اخلاق حرفه‌ای و پایبندی به اصول اطلاع‌رسانی است، در گیلان به حرفه‌ای تبدیل شده که هر فرد با دسترسی به یک گوشی هوشمند و صفحه‌ای در فضای مجازی، می‌تواند خود را فعال رسانه‌ای معرفی کند. این روند، اگرچه در نگاه اول نشانه‌ای از گسترش آزادی بیان و مشارکت عمومی در اطلاع‌رسانی است، اما در عمل موجب کاهش اعتبار رسانه‌ها، سردرگمی مخاطبان و تضعیف جایگاه خبرنگاران حرفه‌ای شده است.

نبود پایش و ارزیابی دقیق از سوی نهادهای مسئول، به‌ویژه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی، سبب شده تا مرز میان خبرنگار واقعی و مدعیان این عنوان روز به روز کمرنگ‌تر شود. این خلأ نظارتی، نه‌تنها به کیفیت تولیدات رسانه‌ای آسیب زده، بلکه زمینه‌ساز سوءاستفاده‌هایی نیز شده که اعتماد عمومی را تهدید می‌کند.

در چنین شرایطی، بازنگری در فرآیند صدور مجوز، تعریف معیارهای روشن برای فعالیت رسانه‌ای، و ایجاد سازوکارهای نظارتی مؤثر، ضرورتی انکارناپذیر است. خبرنگاری باید همچنان جایگاه خود را به عنوان یک حرفه تخصصی حفظ کند؛ نه اینکه به عرصه‌ای بی‌در و پیکر بدل شود که هر کسی بدون دانش و مسئولیت‌پذیری وارد آن شود.

▪️ چرا خبرنگاری در گیلان به راحتی قابل دسترس همگان شده است؟

می توان گفت؛ دلایل همه گیر شدن شغل خبرنگاری در استان گیلان ترکیبی از عوامل اجتماعی، اقتصادی و فرهنگی هستند که.ما در ادامه، مهم‌ترین دلایل این گرایش را مرور می‌کنیم:

▪️دسترسی آسان به ابزارهای رسانه‌ای

– با گسترش اینترنت و شبکه‌های اجتماعی، افراد می‌توانند بدون نیاز به تجهیزات حرفه‌ای، خبر تولید و منتشر کنند.
– گوشی‌های هوشمند و اپلیکیشن‌های رایگان، کار خبرنگاری را ساده‌تر کرده‌اند.

▪️نبود نظارت و پایش مؤثر

– بسیاری از فعالان رسانه‌ای در گیلان بدون مجوز رسمی یا نظارت از سوی اداره کل فرهنگ و ارشاد فعالیت می‌کنند.
– این خلأ نظارتی باعث شده افراد بیشتری وارد این حوزه شوند، حتی بدون آموزش یا تخصص لازم.

▪️ جذابیت اجتماعی و پرستیژ شغلی

– خبرنگاری در نگاه عمومی، شغلی پرآوازه و تأثیرگذار است.
– برخی افراد به‌دلیل علاقه به دیده شدن یا ارتباط با مسئولان، جذب این حرفه می‌شوند.

▪️ فرصت‌های شغلی غیررسمی

– در نبود فرصت‌های شغلی پایدار، خبرنگاری به‌عنوان شغل دوم یا مکمل درآمدی مورد توجه قرار گرفته.
– برخی افراد به‌صورت داوطلبانه یا با درآمد اندک در رسانه‌های محلی فعالیت می‌کنند.

▪️راه‌های تقویت خبرنگاری در گیلان

اما برای برون رفت از این معضل و همچنین برای تقویت حوزه خبرنگاری در استان گیلان، مجموعه‌ای از اقدامات کلیدی و راهبردی پیشنهاد می شود که می‌تواند به ارتقای کیفیت و اعتبار این حرفه کمک کند. بر اساس دیدگاه‌های مسئولان فرهنگی و رسانه‌ای استان، مهم‌ترین راهکارها عبارتند از:

آموزش‌های تخصصی و مستمر

– برگزاری دوره‌های آموزشی حرفه‌ای در زمینه خبرنگاری، عکاسی خبری، گزارش‌نویسی و اخلاق رسانه‌ای.
– همکاری اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی با خانه مطبوعات برای توانمندسازی خبرنگاران استان.

. ساماندهی و تفکیک خبرنگاران حرفه‌ای از فعالان غیررسمی

– عضویت در سامانه جامع رسانه‌ها یا خانه مطبوعات به‌عنوان معیار تشخیص خبرنگاران واقعی از علاقه‌مندان غیرحرفه‌ای.
– ایجاد بانک اطلاعاتی دقیق از خبرنگاران فعال در استان.

. حمایت‌های صنفی و معیشتی

– رسیدگی به مشکلات بیمه‌ای و مالی خبرنگاران.
– فراهم کردن امکانات رفاهی و امنیت شغلی برای فعالان رسانه‌ای.

. افزایش نظارت و پایش رسانه‌ها

– ایجاد سازوکارهای نظارتی برای جلوگیری از فعالیت‌های غیرحرفه‌ای و انتشار اخبار نادرست.
– تقویت نقش نهادهای مسئول در ارزیابی عملکرد رسانه‌ها و خبرنگاران.

تشویق به تولید محتوای باکیفیت

– برگزاری جشنواره‌ها و رقابت‌های رسانه‌ای برای ارتقای انگیزه و خلاقیت خبرنگاران.
– حمایت از تولیدات محلی و بومی با رویکرد فرهنگی و اجتماعی.

در پایان، امید آن می‌رود که با ایجاد سازوکارهای دقیق و حمایت‌های هدفمند، عرصه خبر در استان گیلان به بستری برای فعالیت خبرنگاران حرفه‌ای و متعهد تبدیل شود؛ کسانی که با دانش، اخلاق رسانه‌ای و دغدغه‌مندی اجتماعی، قلم می‌زنند و صدای مردم را با صداقت و دقت به گوش جامعه می‌رسانند. خبرنگاری باید از مسیر هیجان‌زدگی و بی‌ضابطگی فاصله گرفته و جایگاه واقعی خود را در خدمت آگاهی و توسعه باز یابد.