شورای فرهنگ عمومی گیلان مدت‌هاست تشکیل نمی‌شود

رئیس حوزه هنری گیلان با انتقاد از برگزار نشدن جلسات شورای فرهنگ عمومی استان، گفت: شورای فرهنگ عمومی گیلان، که قدرتمندترین شورای فرهنگی استان است، دست‌کم یک سال است تشکیل نشده و این در حالی است که دستگاه‌های فرهنگی با مسائل و چالش‌های جدی در حوزه فرهنگ و اجتماع مواجه‌اند.

سید رسول منفرد، رئیس حوزه هنری گیلان در گفت‌وگو با خبرنگار پایگاه خبری گیل اِبراز، با تأکید بر ضرورت توجه بیشتر به مسئله‌محوری در فعالیت‌های فرهنگی اظهار کرد: در گیلان نهادهای فرهنگی حاکمیتی و خصوصی متعددی فعالیت می‌کنند و نسبت به گذشته شاهد افزایش تولیدات و فعالیت‌های فرهنگی، از جمله چاپ کتاب یا اجرای نمایش یا برگزاری یادواره شهدا، هستیم، اما همچنان در حل مسائل فرهنگی به ناکارآیی جدی دچاریم.

وی با اشاره به آسیب‌های اجتماعی و بحران هویت به‌عنوان نمونه‌ای از چالش‌های مهم فرهنگی گیلان، افزود: انبوه فعالیت‌های فرهنگی موجود تا چه اندازه به حل این مسائل کمک می‌کند؟ آیا برگزاری یک رویداد در یک سالن، چاپ یک کتاب یا پخش یک برنامه تلویزیونی، در نهایت موجب کاهش آسیب‌های اجتماعی شده است؟ رئیس حوزه هنری گیلان تصریح کرد: ما در مقوله فرهنگی بسیاری اوقات بدون نسبت با توپ بازی می‌کنیم. به گفته وی، فعالیت فرهنگی زمانی می‌تواند اثرگذار باشد که با مسائل واقعی جامعه ارتباط داشته و وقتی موفقیت‌آمیز قلمداد شوند که منجر به حل مسئله شوند نه آنکه صرف برگزاری با کیفیت و نظم قابل قبول، به منزله موفقیت برنامه تلقی شود.

«درسنامه یارش»؛ نمونه‌ یک محصول مسئله‌محور

وی در پاسخ به پرسشی پیرامون جایگاه مسئله محوری در فعالیتهای حوزه هنری گیلان، گفت: این مجموعه با وجود برخورداری از بودجه‌ای ناچیز نسبت به مجموع اعتبارهای فرهنگی استان، تلاش کرده محصولاتی را با رویکرد مسئله‌محوری تولید کند. رئیس حوزه هنری گیلان از «درسنامه یارش» به‌عنوان یکی از این محصولات نام برد و اظهار کرد: این اثر، روایت زندگی ۲۱ کنشگر پیشرو در استان گیلان است که با هدف استفاده در فرایند آموزشی و ارائه به دانش‌آموزان تهیه شده است. وی با اشاره به ارائه این اثر به وزارت آموزش و پرورش افزود: اگرچه دست اندرکاران متعددی از وزارت آموزش و پرورش از این کتاب استقبال و از آن به‌عنوان محصولی منحصر به فرد و موثر یاد کردند، اما در ادامه بخشنامه‌ یا مجوز مکتوبی برای استفاده از این محتوا در مدارس صادر نشد و به همین دلیل امکان رسیدن گسترده آن به دست و دید دانش‌آموزان گیلانی فراهم نشد.

رسول منفرد ادامه داد: با این حال، همان تعداد محدودی که کتاب در اختیارشان قرار گرفت، بازخوردهای خوبی داشتند و معلمان اعلام کردند این روایت‌ها توانسته امید را در دانش‌آموزان زنده کند و نشان دهد امیدآفرینی از مسیر روایت زندگی واقعی انسان‌ها، امری دست‌یافتنی است. رئیس حوزه هنری گیلان، در عین حال تأکید کرد که آموزش و پرورش استان گیلان همکاری خوبی با حوزه هنری داشته است و در همان مقداری که مجال کاربرد این محصول فراهم شد منجر به تقاضای بسیاری از مدارس برای حضور قهرمانان این کتاب شد و ایده جدیدی با عنوان «نقل پیشرفت» را در پی داشت.

انتقاد از دیوان‌سالاری و تعدد دستگاه‌های تصمیم‌گیر

وی در ادامه، توجه به داشته‌ها و فرصت‌های موجود فرهنگی را یکی از الزامات حل مسائل استان دانست و گفت: برای حل مشکلات باید از فرایندهای ناکارآمد و پیچیده اداری عبور کنیم. رئیس حوزه هنری گیلان افزود: حل یک معضل معمولاً صرفاً در اختیار یک فرد یا یک دستگاه نیست و ممکن است ده‌ها نفر و دستگاه در آن دخیل باشند. همین مسئله موجب پیچیده شدن فرایند تصمیم‌گیری و کاهش دامنه انتخاب و اقدام می‌شود و این سبک دیوان‌سالاری، خروجی مثبتی برای حل مشکلات ندارد. وی با انتقاد از این وضعیت تصریح کرد: همچنان افراد قدرت فراوانی دارند و چالشهای ساختاری خیلی بیشتر از اثر واقعی‌‌شان، بهانه فرار از تکلیف و مسئولیت واقع می‌شوند.

چرا شورای فرهنگ عمومی گیلان تشکیل نمی‌شود؟

رئیس حوزه هنری گیلان در بخش دیگری از سخنان خود، برگزار نشدن شورای فرهنگ عمومی استان را مورد انتقاد قرار داد و گفت: چرا شورای فرهنگ عمومی استان گیلان برگزار نمی‌شود تا دغدغه‌های فرهنگی استان در آن پیگیری شوند؟ وی با بیان اینکه این شورا دست‌کم یک سال است تشکیل نشده، تأکید کرد: هرچند شورای فرهنگ عمومی استان همیشه با چالش کارآیی روبرو بوده است اما در هر صورت قدرتمندترین شورای فرهنگی گیلان است و می‌تواند محلی برای طرح مسائل، هم‌افزایی دستگاه‌های فرهنگی و رسیدن به تصمیم‌های مشترک درباره مسائل فرهنگی استان باشد.

گیلان فقط لوکیشن نیست

رئیس حوزه هنری گیلان همچنین درباره نحوه بازنمایی گیلان در برخی آثار سینمایی و تلویزیونی، اظهار کرد: در سال‌های اخیر آثار متعددی در
لوکیشن‌های گیلان تولید شده‌اند، اما پرسش این است که سهم فرهنگ و هویت گیلان در این آثار چیست؟ وی افزود: در این تولیدات کمتر به فولکلور گیلان، فرهنگ مردم، قهرمانان، نوابغ، فرهیختگان و ورزشکاران مطرح استان پرداخته شده و ما شخصیتهای محبوب متعددی همچون سیروس قایقران داریم که عکسش را در منازل و مغازه‌های زیادی می‌شود دید اما یک فریم در روایت‌های تصویری سینما و تلویزیون دیده نشده اند. وی با اشاره به ظرفیت زبان گیلکی و دیگر عناصر هویتی استان گفت: در برخی موارد، از گیلان بیشتر به دلیل طبیعت زیبای آن به‌عنوان یک لوکیشن استفاده می‌شود، در حالی که ظرفیت‌های فرهنگی و انسانی استان بسیار فراتر از جاذبه‌های طبیعی آن است.

رئیس حوزه هنری گیلان، همچنین با انتقاد از برخی شیوه‌های بازنمایی مردم گیلان گفت: گاهی در آثار تصویری، نه‌تنها فرهنگ و هویت مردم استان به‌درستی بازنمایی نمی‌شود، بلکه تصویری ارائه می‌شود که مصداق استفاده ابزاری تلقی می‌شود. وی در پایان با طرح این پرسش که «سهم سینما خورشید گیلان چیست و چرا نادیده گرفته می‌شود؟» بر ضرورت توجه جدی‌تر به ظرفیت‌های فرهنگی، هویتی و هنری استان در تولیدات سینمایی و تلویزیونی تأکید کرد.